Historia jednostki
Poznaj bogatą historię naszej OSP
Krótka historia
Ochotnicza Straż Pożarna w Kaniowie to jednostka, której historia jest nierozerwalnie związana z rozwojem miejscowości, lokalnymi wyzwaniami żywiołowymi oraz systematyczną modernizacją własnego zaplecza technicznego. Od swoich początków w 1908 roku, OSP Kaniów nie tylko integrowała społeczność wokół wspólnych akcji przeciwpożarowych, lecz także aktywnie uczestniczyła w budowie kultury i tożsamości regionu. Nieustanne starania o poprawę bezpieczeństwa, rozbudowę zaplecza oraz dostęp do nowoczesnych technologii ratowniczych stały się znakiem rozpoznawczym kaniowskiej straży.
Lata powojenne to czas intensywnej odbudowy—do działań ratowniczych dołączono nowe elementy: wybudowano remizę, zorganizowano orkiestrę, zainstalowano elektryczne syreny alarmowe. Stopniowo, na przestrzeni dekad, jednostka sięgała po coraz lepsze pojazdy. Każdy samochód był nie tylko narzędziem pracy, ale także źródłem dumy. W pamięci druhów pozostają takie chwile jak zdobycie w 1956 roku samochodu Dodge z jednostki wojskowej w Katowicach, który stanowił ogromny krok naprzód w kontekście możliwości interwencyjnych.
Transformacja jednostki na przełomie XX i XXI wieku przyspieszyła. Długie lata starań i zaangażowania finansowego pozwoliły OSP Kaniów na zakup ważnych pojazdów: w 1995 roku do jednostki trafił bojowy Star244, w kolejnych latach pojawiły się kolejne samochody, a nowoczesne łodzie motorowe wyposażyły drużynę ratownictwa wodnego, która z powodzeniem reprezentuje powiat na mistrzostwach krajowych.
Współczesna historia OSP Kaniów dobitnie pokazuje, jak ważna jest nie tylko sprawność techniczna, ale także integracja społeczna i partnerska współpraca z samorządem. Momentem przełomowym był rok 2017, kiedy to po wielu latach starań jednostka wzbogaciła się o nowoczesny samochód ratowniczo-gaśniczy SCANIA. Ten symbol postępu i skuteczności bojowej został uroczyście powitany w obecności licznych mieszkańców i przedstawicieli gminy. Nowa SCANIA, wyposażona w zbiornik o pojemności 5000 litrów, znacznie zwiększyła możliwości operacyjne, logistyczne i ratownicze jednostki, co spotkało się z wielkim uznaniem społeczności.
Kolejny istotny etap to rok 2021, kiedy pod Urzędem Gminy nastąpiło przekazanie nowego samochodu MAN TGE. Uroczystość odbyła się z udziałem druhów, ich rodzin i sympatyków straży, a wydarzeniu temu towarzyszyła atmosfera dumy i satysfakcji płynąca z nieustającego rozwoju jednostki. Nowy pojazd umożliwił nie tylko sprawniejsze działania ratownicze, ale także wsparcie w akcjach społecznych, dowożeniu seniorów na szczepienia podczas pandemii czy organizacji edukacyjnych spotkań z dziećmi.
Nie sposób opowiedzieć o OSP Kaniów bez wspomnienia o systematycznej wymianie i modernizacji pojazdów pożarniczych na przestrzeni lat. Każda kolejna inwestycja była efektem wspólnych działań druhów, władz gminnych i lokalnej społeczności—od uroczystego przekazania wozów, przez zbiórki i kwesty, po organizację spektakularnych powitań nowych samochodów na placu przed remizą. Jednostka stale doposaża sprzęt, wdraża szkolenia z obsługi nowoczesnych pojazdów i urządzeń, co znacząco podnosi poziom bezpieczeństwa w regionie.
Obecnie OSP Kaniów to nie tylko formacja gotowa udźwignąć najtrudniejsze wyzwania, lecz także dynamicznie rozwijający się zespół, dla którego priorytetem jest połączenie tradycji z nowoczesnością. Każdy nowy samochód, każda inwestycja i każde wspólne, uroczyste powitanie to dowód żywotności, dumy oraz konsekwentnego dążenia do doskonałości w służbie mieszkańcom Kaniowa, gminy Bestwina oraz okolic.
Pełna historia jednostki
Ochotnicza Straż Pożarna w Kaniowie ma korzenie sięgające końca XIX wieku, kiedy to dla obrony przed pożarami organizowano nocne warty ogniowe. Przemiany społeczno-gospodarcze w Galicji sprawiły, że mieszkańcy Kaniowa Starego podjęli próbę stworzenia nowoczesnej organizacji przeciwpożarowej. Formalna rejestracja Ochotniczej Straży Ogniowej nastąpiła 10 maja 1908 roku, podczas zgromadzenia w sali gospody, z udziałem lokalnych liderów (Ignacy Janeczko, Jan Jaszek, Jan Olejak, Jan Olek, Franciszek Maroszek, Antoni Krawczyk). Statut powstał w języku polskim, co było wyrazem patriotyzmu w okresie zaborów.
W pierwszej dekadzie działalności OSP Kaniów stawiała na gromadzenie sprzętu, szkolenie druhów oraz pracę na rzecz całej lokalnej wspólnoty. Zakup ręcznej sikawki, mundurów, hełmów, pasów z toporkami, a nawet konstruowanie własnego wozu rekwizytowego przez miejscowego kowala i kołodzieja – to pierwsze lata wyznaczone zapałem do służby. Strażacy uruchomili społeczną zbiórkę funduszy i pierwszą strażacką szopę na Kubeczkowicach.
Budowa drewnianej remizy z wieżą obserwacyjną nastąpiła w 1920 roku. Sukcesywnie pozyskiwano nowy sprzęt: w 1921 roku ręczna sikawka pożarnicza na podwoziu konnym z Lwowa, w 1928 pierwszy samochód Ford (koła ze szprychami drewnianymi), a w 1931 roku nowoczesna motopompa Szwajcaria. Rozwój techniczny umożliwiał skuteczniejsze akcje gaszenia pożarów i stymulował integrację lokalnej społeczności wokół OSP.
W okresie międzywojennym jednostka była nie tylko formacją przeciwpożarową, ale także animatorem życia kulturalnego, oświatowego i patriotycznego. Organizowano zabawy, uroczystości patriotyczne, edukację młodzieży – OSP stanowiła ośrodek polskości w realiach zaborowych i niepodległościowych.
II wojna światowa przyniosła reorganizację jednostki pod niemiecką policją ogniową, obowiązek szkolenia i działań w języku niemieckim, przymusowe uczestnictwo wyznaczonych mieszkańców. Wielu druhów zostało wysiedlonych, ich domy zajęli niemieccy osadnicy. Część wyposażenia, w tym sztandar, została zarekwirowana przez okupantów.
Po wyzwoleniu w styczniu 1945 roku działalność OSP Kaniów wznowiono z ogromną energią. W kwietniu odbyło się pierwsze powojenne zebranie, do jednostki dołączyły kobiety, podnoszono stan techniczny sprzętu, organizowano zabawy i ćwiczenia, reaktywowano orkiestrę strażacką i budowano nowe relacje ze społecznością. W kolejnych latach OSP Kaniów zasłynęła akcjami przeciwpowodziowymi w 1947, 1949 i 1951 roku – wały ochronne były wielokrotnie wzmacniane, a jednostka włączała do działań oddziały samoobrony i wojska.
Lata pięćdziesiąte to okres rozbudowy remizy, instalacji pierwszych elektrycznych syren alarmowych, kolejnych naborów nowych członków oraz przejścia gromady Kaniów pod samodzielną administrację. W 1956 roku jednostka uzyskała samochód Dodge z jednostki wojskowej – wydarzenie wymagało rozbudowy garaży i wieży do suszenia węży. Uroczyste obchody 50-lecia OSP w 1958 roku były ważnym wydarzeniem integrującym druhów, weteranów oraz społeczność.
W kolejnych dekadach jednostka systematycznie wymieniała sprzęt, otrzymywała kolejne samochody strażackie (m.in. dwa Dodge, Peugeot, Star-21A, Lublin), motopompy, budowała zbiorniki wodne na akcje gaśnicze, podejmowała trudne interwencje podczas katastrofalnych powodzi oraz pożarów (np. akcja w Rafinerii Nafty w Czechowicach w 1971 roku zakończona śmiercią czterech kaniówskich strażaków).
Lata siedemdziesiąte, osiemdziesiąte i dziewięćdziesiąte wiążą się z rozbudową Domu Strażaka, powstaniem Społecznego Komitetu Budowy, setkami godzin pracy społecznej, organizacją imprez na rzecz funduszy i finalnym otwarciem nowoczesnej remizy w 1985 roku. W tym czasie jednostka modernizowała flotę (Star A-29, samochody Żuk, beczkowóz, Lublin), realizowała trudne działania podczas powodzi (m.in. powódź stulecia w lipcu 1997 roku, kiedy przez 20 dni zabezpieczano mieszkańców i podwyższano wały nawet o 60 cm).
W latach 2000–2008 jednostka powiększyła działalność o ratownictwo wodne (łodzie Ola, Gryfa, RIB Honda, sanie lodowe), organizowała szkolenia na akwenach pożwirowych, regularnie uczestniczyła w ćwiczeniach z Wojewódzkim Sztabem Reagowania Antykryzysowego, wdrażała innowacje w ratownictwie na wodzie, a Orkiestra Straży Pożarnej zdobywała ogólnopolskie wyróżnienia (6. miejsce spośród 826 orkiestr w przeglądzie w Krynicy). W tym okresie jednostka aktywnie organizowała festyny, prelekcje, turnieje, rozprowadzała okolicznościowe kalendarze i uczestniczyła w wielu spektakularnych akcjach ratowniczych i edukacyjnych.
Rok 2009 rozpoczął dekadę intensywnej aktywności OSP Kaniów, kiedy strażacy mierzyli się z katastroficznym pęknięciem wału Wisły w Jawiszowicach. Doszło wtedy do zalania domów, ewakuacji mieszkańców w nocy, dramatycznej akcji na ul. Wiślanej – woda sięgała tam pierwszego piętra, a w ewakuacji pomagali także ratownicy z Częstochowy. Akcja trwała od 24 czerwca do 10 lipca, objęła szeroki teren gminy oraz współpracę z innymi jednostkami OSP, użycie wysokowydajnych pomp, regularne patrole wałów, organizację pomocy dla poszkodowanych i transport wsparcia dla mieszkańców. Poza powodzią druhowie zabezpieczali wypadki drogowe, szkolili się z ratownictwa lodowego, testowali sprzęt techniczny na wraku samochodu, prowadzili pokazy dla młodzieży i zawsze byli obecni podczas uroczystości gminnych (Święto Konstytucji, Dzień Strażaka, rocznica Straży Pożarnej w Bielsku-Białej).
Rok 2010 to kolejny czas prób żywiołowych dla Kaniów – w dniach od 16 maja do 12 czerwca ochotnicy nieustannie pompowali wodę z zalanych budynków, ulic, ratowali mienie, zabezpieczali tereny podczas powodzi wywołanej ulewnymi deszczami. W ciągu roku strażacy aktywnie uczestniczyli także w szkoleniach w Żywcu, zabezpieczali wydarzenia sportowe, religijne, organizowali akcje sprzątania świata, wartę wielkanocną, brali udział w turniejach wiedzy pożarniczej, prowadzili liczne interwencje związane z usuwaniem skutków burz, pożarów, likwidacją gniazd szerszeni, plam oleju na drogach.
W 2011 roku, obok bieżących akcji gaśniczych, druhowie mocno inwestowali w modernizację remizy, naprawę sprzętu, integrację i edukację młodzieży. Wiosenne ćwiczenia ratownictwa wodnego, szkolenia, turnieje wiedzy, lokalne uroczystości religijne jednoczyły społeczność. Szczególne znaczenie miał udział w obchodach czterdziestolecia tragicznego pożaru Rafinerii Nafty w Czechowicach-Dziedzicach – organizacja wystawy, filmu, spotkań rocznicowych w czerwcu i lipcu. Kaniówscy strażacy zdobywali liczne lokaty w mistrzostwach wojewódzkich i ogólnopolskich, w tym w Bytomiu i Wilkasach, a rok zamknęły uroczystości patriotyczne, zbiórki charytatywne, tradycyjne spotkanie opłatkowe i podziękowania za bezinteresowną służbę społeczności.
Rok 2012 obfitował w działania edukacyjne (eliminacje powiatowe OTWP w Jaworzu), akcje gaśnicze na nieużytkach, zabezpieczanie Drogi Krzyżowej, organizację Gminnego Dnia Strażaka w Janowicach, ćwiczenia na terenie rekreacyjnym w Kaniowie. Na akwenie Żwirowni druhowie prowadzili zajęcia z ratownictwa wodnego, brali udział w Festynie Strażackim na Stadionie Narodowym, obchodach stulecia OSP Bestwinka, Rajdzie Rowerowym, licznych przeglądach sprzętu. Jesienne akcje prewencyjne, Zaduszki strażackie, spotkania opłatkowe, przygotowywanie paczek świątecznych dopełniły obraz roku intensywnych działań bojowych i społecznych.
Rok 2013 przyniósł okresowe dyżury przy domach podczas trudnych warunków pogodowych, ćwiczenia dla młodzieży i dzieci w szkołach, regularne spotkania edukacyjne, akcje gaśnicze i porządkowe, majowe uroczystości patriotyczno-religijne, gminne obchody Dnia Strażaka. Czerwiec to szkolenie z ratownictwa wodnego na Jeziorze Żywieckim, udział w VI Mistrzostwach Polski Strażaków Ochotników w Ratownictwie Wodnym (II miejsce w kraju), pogrzeb zasłużonego druha Jana Olejaka, liczne interwencje ratownicze. Druhowie organizowali festyny, turnieje dla MDP, zabezpieczali WOŚP oraz edukowali w zakresie bezpieczeństwa. W październiku inspekcja gotowości bojowej potwierdziła wysoki poziom przygotowania jednostki. Seminarium w Niemczech, spotkania z osobami niepełnosprawnymi, Zaduszki strażackie, świąteczne akcje pomocowe zwieńczyły bardzo bogaty rok.
W 2014 roku jednostka intensywnie startowała w zawodach sportowo-pożarniczych (wysokie lokaty młodzieżowych drużyn), prowadziła liczne akcje – gaszenia poddasza w Bestwinie, pożaru zbiornika ropopochodnego, zabezpieczania podtopień po nawałnicach, współpracowała z Lotniczym Pogotowiem Ratunkowym podczas ćwiczeń z zakresu pierwszej pomocy. Regularnie uczestniczyła w pracach remontowych w strażnicy, odświeżała sprzęt, a w październiku druhowie otrzymali wyróżnienia i odznaczenia za zasługi. W aktywnych miesiącach druhowie usuwali m.in. liczne gniazda szerszeni, uczestniczyli w tradycyjnych dożynkach i budowali lokalną orkiestrę dętą.
Rok 2015 upłynął pod znakiem licznych akcji gaśniczych i społecznych – interwencje przy pożarach, wycince drzew, organizacji integracyjnych ognisk, rozstawianiu namiotów na mistrzostwa Kajak-Polo, turniej halowej piłki nożnej OSP, sukces na Mistrzostwach Śląska w ratownictwie medycznym (I miejsce, współpraca z OSP Bestwina), pozytywna inspekcja gotowości bojowej oraz liczne szkolenia i wydarzenia charytatywne. Zabezpieczanie lokalnych festynów, porządków w remizie, regularne wyjazdy do pożarów komina i pomocy w czyszczeniu rynien kościoła parafialnego potwierdziły wszechstronność jednostki.
Rok 2016 wyróżnił się dużą liczbą działań ratowniczych: akcje przy pożarze sadzy w kominie, ratowaniu łabędzi, walne zebranie sprawozdawczo-wyborcze, ważna akcja gaśnicza w Bestwinie, współorganizacja Drogi Krzyżowej, pierwsze miejsce podczas gminnych zawodów sportowo-pożarniczych w Bestwince, II miejsce w manewrowaniu łodzią motorową na X Mistrzostwach Polski Strażaków Ochotników w Ratownictwie Wodnym i Powodziowym w Licheniu Starym. OSP Kaniów zachowała bardzo wysoki poziom gotowości bojowej, angażując się w działania edukacyjne i integracyjne.
Rok 2017 jest pamiętny dzięki spektakularnej inwestycji – pozyskano nowy samochód ratowniczo-gaśniczy SCANIA z 5000-litrowym zbiornikiem. Uroczyste powitanie pojazdu zgromadziło tłumy mieszkańców, przedstawicieli władz, zaprzyjaźnionych jednostek, a wzruszenie i satysfakcja druhów wyznaczyły nową epokę w historii OSP. Jednostka zdobyła też zwycięstwo w gminnym turnieju piłki nożnej, a społeczność pożegnała zasłużonego Jana Janeczkę – długoletniego lidera kaniówskich strażaków. Tradycyjne zabawy sylwestrowe, imprezy mikołajkowe, warty honorowe przy Grobie Pańskim dopełniają obraz roku pełnego wyzwań, pracy, sukcesów i trudnych pożegnań.
Rok 2018 to intensywny czas organizacyjnej pracy, zakupów sprzętu, przeglądów wyposażenia, działalności edukacyjnej z lokalną biblioteką, konkursu „Portret ulubionego strażaka", licznych interwencji przy pożarach, wypadkach drogowych, udziału w jubileuszu 110-lecia jednostki oraz poświęceniu nowego wozu bojowego. Druhowie zdobywali medale podczas XII Mistrzostw Polski Strażaków w Ratownictwie Wodnym, prowadzili prelekcje w przedszkolach, szkołach, organizowali konkursy, brali udział w lokalnych festynach. Wielokrotne wyjazdy do zdarzeń, podziw mieszkańców i wysokie oceny służb z regionu podsumowały rok pełen pracy, edukacji oraz wdzięczności za lata służby.
W 2019 roku jednostka uruchomiła intensywne szkolenia z ratownictwa technicznego i pożarowego, aktywnie uczestniczyła w uroczystościach lokalnych, zawodach (XI Mistrzostwa Polski Strażaków Ochotników w Licheniu Starym – sukcesy techniczne na łodziach motorowych), prowadziła akcje podczas powodzi, wichur i wypadków drogowych. Jesienią druhowie ćwiczyli z OSP Dankowice i Wilamowice, brali udział w powiatowym konkursie, organizowali pożegnanie Jacka Gruszki, wieloletniego wiceprezesa i nauczyciela OSP Kaniów, uczestniczyli w pogrzebie, uhonorowali go Złotym Medalem „Za zasługi dla pożarnictwa". Grudniowe interwencje, przeglądy sprzętu i świadomość dobrze spełnionych obowiązków to domknięcie kolejnego intensywnego roku.
Rok 2020 przebiegał pod znakiem pandemii COVID-19, szycia i przekazywania maseczek, wsparcia dla seniorów, dezynfekcji, zabezpieczania lokalnej społeczności, szkolenia druhów na aparatach powietrznych, komorze dymowej. W czerwcu przez Kaniów przetoczyła się trąba powietrzna, niszcząca dachy 20 domów, wymagając długotrwałej mobilizacji druhów, mieszkańców oraz współpracujących jednostek. Lato to intensyfikacja szkoleń, zabezpieczania dachów, usuwania skutków burz. Jesień przyniosła liczne interwencje przy pożarach, wypadkach, sprzątaniu terenów publicznych, montażu budek lęgowych oraz uroczyste pożegnanie Herberta Szeligi – ikony lokalnego ratownictwa. Rok zakończył się symbolicznym „Szczęśliwego Nowego Roku" po alarmie fałszywym i upamiętnieniu Jerzego Ziomka „Rumcajsa" – legendarnego ratownika wodnego.
Rok 2021 rozpoczął się przekazaniem nowego samochodu MAN TGE i uroczystym powitaniem auta przez druhów, rodziny, mieszkańców i sympatyków straży. Jednostka interweniowała przy wypadkach, zabezpieczała punkty szczepień, organizowała konkursy dla dzieci, pokazy w klubie malucha, msze święte na Dzień Strażaka, walne zebrało nowy zarząd, a kontrola gotowości bojowej zakończyła się świetnym wynikiem (98/99 punktów). W lipcu wichura wymusiła 19 wyjazdów do usuwania skutków nawałnic, a kolejny intensywny sezon, w tym zabezpieczenie Euro 2021, szkolenia z gaszenia pojazdów CNG i fotowoltaiką, skuteczne ćwiczenia ratownictwa wodnego, były dowodem sprawności jednostki.
Rok 2022 obfitował w działania ratownicze (interwencje przy zadymieniu budynku, pożarach traw), intensywną pomoc uchodźcom z Ukrainy (transport darów, działania humanitarne), edukację dzieci nad wodą, liczne akcje usuwania skutków wichur i podtopień. Jednostka organizowała sportowe zawody dla MDP, aktywnie zabezpieczała imprezy, działania społeczne, punkty szczepień i usuwanie skutków intensywnych opadów śniegu. Tradycyjnie druhowie byli obecni na uroczystościach patriotycznych, mszy na Dzień Strażaka, święcie Niepodległości, a grudniowe wyjazdy do podtopień oraz zabezpieczenia domów po wichurach domknęły intensywny rok szkoleniowy, operacyjny i społeczny.
Rok 2023 był czasem wyzwań, sukcesów i intensywnej pracy – liczne akcje ratowniczo-gaśnicze, usuwanie skutków silnych wiatrów, zabezpieczenie Tour de Pologne i skoków spadochronowych nad Jeziorem Żywieckim, interwencje przy powalonych drzewach, neutralizacji plam oleju, akcja usuwania gniazda szerszeni w pobliżu żłobka, aktywność podczas Gminnych Zawodów Sportowo-Pożarniczych, sprzątanie remizy, udział w uroczystościach patriotycznych, liczne pożary w grudniu (sklep, garaż), tradycyjna akcja roznoszenia kalendarzy, rekordowa zbiórka 37 887 zł na rzecz jednostki, podziękowania i życzenia noworoczne od mieszkańców oraz władz – cały rok pełen alarmów, zawodów, pracy społecznej i wzmacniania więzi między strażakami.
Każdy opisany rok to nie tylko statystyki interwencji, szkolenia, zawody sportowe i akcje edukacyjne, lecz przede wszystkim historia ludzi – druhów OSP Kaniów, którzy codziennie budują bezpieczeństwo, wzmacniają lokalne więzi, rozwijają tradycje, gotowi na wezwanie, bez względu na warunki i zagrożenia.